روز جهانی صنایع دستی

چرا ایرانی‌ها صنایع دستی ایرانی نمی‌خرند؟ به مناسبت روز جهانی صنایع دستی

خردادماه رو به پایان است و با شروع تابستان، بازار مسافرت، گشت‌وگذارهای تابستانی و خرید سوغاتی و صنایع دستی دوباره گرم خواهد شد. حتما شما هم در سفرهایتان به مناطق توریستی ایران به دستفروش‌هایی که مانتو و شال‌های خنک تابستانی، بادبزن، حصیر و کالاهای ارزان‌قیمت مشابه دیگری می‌فروشند برخورد کرده‌اید. اگر برچسب این کالاها را با دقت نگاه کنید، متوجه می‌شوید که بیشتر آنها ساخت کشورهایی مثل هند، چین و تایلند هستند. در صورتی که محصولات صنایع دستی ایرانی با قیمتی بالاتر در گالری‌ها و شوروم‌های اختصاصی ارائه می‌شوند و خریداران آنها نیز عمدتا توریست‌های خارجی هستند.

در این مقاله تاریخچه‌ی صنایع‌دستی در ایران را مرور می‌کنیم، با چالش‌های پیش روی کسب‌وکارهای فعال در این زمینه آشنا می‌شویم و در ادامه، راهکارهایی برای شناساندن دوباره‌ی آن به مخاطبان بازارهای داخلی و خارجی ارائه خواهیم کرد.

تاریخچه‌ی صنایع دستی در ایران

صنایع دستی با قدمتی ۸۰۰۰ ساله، بخش بزرگی از تاریخچه‌ی هنر، صنعت و کسب‌وکار ایران را تشکیل می‌دهد. امروزه فعالان و کارشناسان این حوزه، «صنایع دستی» را مترادف با «هنر» و در تقابل با «صنایع ماشینی» می‌دانند.
چالش‌هایی که امروزه پیش روی کسب‌وکارهای شخصی، کوچک، متوسط و بزرگ فعال در این حوزه است، اعم از بازاریابی، برندینگ و برگزاری نمایشگاه‌های تجاری، سبب افول این صنعت و از دست رفتن فرصت‌های تجاری این صنف در داخل و خارج کشور شده است.

بن‌مایه‌ی صنایع دستی، فرهنگ و تمدن مردم یک شهر، منطقه یا کشور است. فرهنگی که در قالب یک کالای تجاری به شهرها و کشورهای دیگر صادر می‌شود و علاوه بر گسترش عادات و رسوم مردم آن منطقه، سبب اشتغال‌زایی و تبادلات اقتصادی در سطوح کشوری و بین‌المللی می‌شود.

محوریت صنایع ماشینی در عصر حاضر، اتکا به درآمدهای حاصل از نفت و سوخت‌های فسیلی و عدم معرفی و تبلیغات درست و اصولی محصولات صنایع‌دستی، سبب بی‌توجهی خریداران داخلی و خارجی به صنایع‌دستی ایران و روی آوردن آنان به خرید آثار هنری غربی شده است.

سفالگری از قدیمی‌ترین انواع صنایع دستی ایرانی محسوب می‌شود.

تحولات سیاسی در دهه‌ی ۶۰ (و پیرو آن، انقلاب اسلامی) باعث شد هنرهای اسلامی، و به تبع آن صنایع دستی، دوباره در مرکز توجه قرار بگیرد. تاسیس رشته‌های دانشگاهی مرتبط با صنایع‌دستی و هنرهای اسلامی که قدمی بزرگ در راستای بها دادن به مبانی نظری این صنعت شمرده می‌شود نیز نتوانست کاری از پیش ببرد و در نهایت در سال‌های اخیر، سیاست‌گذاری‌های نادرست و عدم حمایت از پیشکسوتان و تولیدکنندگان صنایع دستی منجر به رکود این صنعت و کاهش سهم صنایع دستی در بازارهای داخلی و بین‌المللی شده است.

چالش‌های پیش روی تولیدکنندگان صنایع دستی

در یک نگاه کلی به تاریخچه و وضعیت کنونی صنایع‌دستی در ایران، برندهای انگشت شماری مثل «فرش فرحی»، «فرش ستاره کویر یزد» و «قالی سلیمان» را می‌بینیم که هم بین مصرف‌کنندگان داخلی و هم در بازارهای بین‌المللی شناخته شده هستند، اما در نگاهی عمیق‌تر می‌بینیم فعالیت‌های برندینگ تولیدکنندگان صنایع دستی بیشتر در راستای شناساندن برند بوده است و کمتر به معرفی تنوع محصولات صنایع دستی توجه داشته‌اند. انواع نساجی، پوشاک، رودوزی، چاپ، سفال، سرامیک، کاشی، ظروف، چرم، سازه‌های معماری مختلف و آبگینه از صنایع دستی کمتر شناخته شده‌ی ایرانی هستند. اگر تنوع‌های فرهنگی، بومی و قومیتی ایران را نیز به آن اضافه کنیم، متوجه ضعف و کم‌کاری در شناساندن و جایگاه‌سازی برای محصولات صنایع دستی در سطوح خرد و کلان خواهیم شد.

بازار صنایع دستی نقش جهان اصفهان

راهکارهایی برای تولید و توسعه‌ی صنایع دستی

جایگاه‌سازی مناسب و اصولی برای محصولات صنایع دستی می‌تواند منجر به ایجاد و افزایش تقاضا در بازارهای داخلی و بین‌المللی و به تبع آن شکل‌گیری کسب‌وکارهایی جدید در این حوزه، کارآفرینی، اشتغال‌زایی و رونق اقتصادی در این صنعت شود. در رویکردی متفاوت می‌توان کسب‌وکارهایی را متصور شد که با تولید محصولاتی بدیع و الهام گرفته از صنایع دستی (مثل محصولات هنرهای دستی که دیگر نقش تزئینی و کلکسیونی ندارند و بخشی از زندگی روزمره‌ی ما هستند) مخاطبان این صنعت را مجددا هدف‌گیری و با ارائه‌ی محصول خود به بازار، فرهنگ استفاده از صنایع دستی را دوباره به جامعه تزریق می‌کنند.

در شرایط نابسامان اقتصادی این روزهای ایران، بخشی از تولیدکنندگان صنایع دستی به رشد و توسعه‌ی کسب‌وکارهای خود بدبین هستند، بخشی دیگر تبدیل سرمایه‌های خود به ارز و انتقال آن به بازارهای خارجی را راه حل نهایی می‌دانند و بخشی دیگری هم در صدد توسعه‌ی فعالیت و به کارگیری استراتژی‌های ریسک‌پذیر هستند.

شما برای کسب‌وکارتان چه تدبیری اندیشیده‌اید؟ دغدغه‌ها، پیش‌بینی‌ها و نظرات‌تان را با ما به اشتراک بگذارید.

0 پاسخ ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
در صورت تمایل از راهنمایی رایگان ما استفاده کنید!!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

14 + هجده =